Kan zorg ten koste gaan van liefde?

Kan zorg ten koste gaan van liefde? Deze en andere vragen over zorg, professionaliteit en de participatiesamenleving stonden centraal in het statige Hodshon Huis in Haarlem, waar Thomas Kampen 15 mei 2017 zijn lectorale rede uitsprak.

Lectoraat Stimulering Gezonde Samenleving

Het lectoraat Stimulering Gezonde Samenleving is onderdeel van het Kenniscentrum De Gezonde Samenleving van Hogeschool Inholland, dat hierin samenwerkt met de Koninklijke Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen (KHMW) en de Gemeente Haarlem. Louise Gunning-Schepers, voorzitter van de KHMW, heette de aanwezigen welkom in het historische pand aan het water van het Spaarne. Ze vertelde hoe vertegenwoordigers uit bedrijfsleven en samenleving er samenkomen met als doel de wetenschap te bevorderen. Heleen Jumelet, vestigingsdirecteur Inholland Haarlem en domeindirecteur Gezondheid, Sport en Welzijn, vertelt dat Kampen sinds zijn aantreden als bijzonder lector in september 2016 het instellingsthema De Gezonde Samenleving uitdiept. “Daarbij onderzoekt hij hoe Inholland vragen uit de samenleving zo goed mogelijk kan beantwoorden en hoe het curriculum van opleidingen erop kunnen aansluiten.”

Nieuwe rol voor zorgprofessional

Aan het begin van zijn rede vroeg Kampen aan de aanwezigen om zich een zorgprofessional in de participatiesamenleving voor te stellen. Hun veranderende rol staat centraal in het onderzoek van het lectoraat. De lector ging in op drie, voor professionals relevante kritieken op de verzorgingsstaat: dat deze haar burgers passief en calculerend maakt, het initiatief van burgers verhindert en ten koste gaat van sociale verbanden. Deze kritieken leidden tot een verschuiving van collectieve naar individuele verantwoordelijkheid, van formele naar informele arrangementen en ten slotte van passieve solidariteit naar actieve solidariteit. “Maar brengen deze verschuivingen in de zorg de oplossingen voor problemen die aan de verzorgingsstaat toegeschreven worden dichterbij? En vooral: wat merken professionals van de verschuivingen?”, vroeg Kampen zich af.

Onderzoeksvragen

Zijn stelling is dat er tegenstrijdige verwachtingen zijn van zorgprofessionals. In zijn rede stond Kampen niet alleen stil bij de dilemma’s die dit oplevert, maar ook bij de onderzoeksvragen die het lectoraat Stimulering Gezonde Samenleving ziet. Zo wil Kampen onder meer onderzoeken hoe professionals omgaan met het dilemma tussen hulp uit het netwerk en autonomie. Daarnaast zal het lectoraat bestuderen hoe ervaringsdeskundigheid zich verhoudt tot het streven naar evidence-based werken. Ook zal er onderzoek plaatsvinden naar toepassing van de holistische visie en focus door professionals; wanneer moet de cliënt, of juist zijn mogelijkheden, óf zijn problemen centraal staan? Een andere prangende vraag is of professionals wel genoeg zicht hebben op de omgeving van mensen om zorgtaken eerlijker te verdelen. Overige onderzoeksvragen richten zich op de rol van professionals in belangenconflicten tussen cliënten en hun netwerk, en de schaduwzijden van zorg in de thuissituatie. Kan deze zorg bijvoorbeeld ten koste gaan van liefde?

Empowerment en interprofessionaliteit

In de mogelijke antwoorden op deze vragen heeft het lectoraat aandacht voor de potentie én de grenzen van empowerment en interprofessioneel leren. Het onderzoek van het lectoraat draagt zo bij aan De Gezonde Samenleving, waarin burgers, ook bij fysieke, emotionele en sociale problemen, een zo gezond en sociaal mogelijk leven leiden en kunnen participeren. Voordat Huug de Deugd, lid van het College van Bestuur van Inholland, Thomas Kampen officieel beëdigde als lector, loofde hij in het bijzonder de heldere wijze waarop Kampen zijn visie en ambities weet te verwoorden.

Kijk de rede van Thomas Kampen terug.