Neem stelling op grond van feiten

Is een grote publieke sector slecht voor de economie? Moet er nu eenmaal bezuinigd worden? Twee vragen waar publiciste Mirjam de Rijk op in ging tijdens een inspirerend Actualiteitencollege. De Rijk onderzocht wie de prijs betaalt voor de bezuinigingen in de zorg van de afgelo

“Ik heb een fascinatie voor de sturende werking van geld”, opende De Rijk het college.“Veel mensen die in de publieke sector werken, houden zich daarentegen vaak verre van geld. Ik zie dat zij vaak overdonderd raken door economische argumenten. Terwijl ik ontdekt heb dat deze argumenten vaak niet op de waarheid berusten. Daardoor ben ik extra gemotiveerd mensen in het publieke domein de waarheid te tonen die schuil gaat achter de mythes in de zorg en publieke sector,”  vervolgde zij. Geld heeft  grote invloed op het sociale domein: hoeveel er is, waar het wel en niet voor gebruikt mag worden. Het helpt om niet bang te zijn voor discussies over geld. Wanneer je in staat bent mythes rond de financiering van bijvoorbeeld de zorg door te prikken, sterkt dat  de trots en het zelfvertrouwen van de werkers in welzijn en zorg. De Rijk wilde de aanwezigen  voorzien van munitie om de dialoog met opdrachtgevers en beleidsmakers te beïnvloeden.

Geld wordt verdiend in de marktsector en uitgegeven in de publieke sector.

Dit was de eerste van twee mythes die de Rijk tijdens het college ontkrachtte. Zij stelde dat de publieke sector net als andere sectoren ook een ‘motor van de economie’ is. Er wordt geproduceerd, er worden behoeften bevredigd. Sterker nog, mensen werkzaam in de publieke sector verdienen geld, dat ze vervolgens weer uitgeven aan de bakker, de aannemer of een nieuwe auto. Dit zijn inkomsten voor mensen in de andere domeinen, waaronder de marktsector. Met andere woorden: Het bruto nationaal product wordt niet op 1 plek verdiend en uitgegeven, ook de publieke sector draagt bij aan onze economie. Uiteindelijk is het wel een politieke keuze waar publiek geld aan wordt uitgegeven.

"De politiek kan afgewogen keuzes maken, waardoor extra uitgaven in het ene domein niet ten koste hoeven te gaan van uitgaven in een ander domein."

Met deze uitspraak ontkrachtte De Rijk de tweede mythe: “Er is geen geld voor, er moet nu eenmaal bezuinigd worden”. Zowel de keuze hoeveel belasting op welke bron wordt geheven als de bestemming van die belasting is afhankelijk van politieke keuzes. Het is van belang hiervan bewust te zijn.

Storytelling en imprinting beïnvloeden gedrag van burgers.

Niet alleen mythes, ook imprinting en storytelling zijn van invloed op de publieke opinie rond de publieke sector en de zorg. Zo is volgens De Rijk onder invloed van storytelling, de neoklassieke theorie het publieke domein binnen-gesijpeld. Denk aan het toenemend denken en praten in termen van ''individuele verantwoordelijkheid'. In kwesties rond gezondheid of het afsluiten van een zorgverzekering. Of denk, in het licht van de decentralisaties, aan uitspraken van burgers: “Als ik het niet red, ligt het aan mij”. Door imprinting van de term 'zelfredzaamheid' zijn tenslotte andere termen die worden gebruikt in relatie tot 'het zelf', denk aan zelfontplooiïng en zelfbeschikking, ondergeschikt geraakt en letterlijk uit beeld verdwenen.

Zorgkosten betalen uit de belasting op arbeid is een keuze.

Na het ontrafelen van de mythes en misverstanden in de publieke sector, zoemde De Rijk in op het discours rond de exponentiële groei van de zorgkosten. Na onderzoek door De Rijk blijkt dat de kosten, als percentage van het BNP, de afgelopen veertig jaar zo goed als stabiel zijn gebleven. Met uitzondering van een (tijdelijke) plotselinge stijging in de periode 2002-2012. Het is niet bekend waardoor die tijdelijke stijging veroorzaakt is. Feit is wel dat de zorgkosten niet exponentieel zijn blijven stijgen.

De kosten worden wel als 'te duur' ervaren en dat, vervolgde de Rijk, is geen illusie. De zorgkosten drukken onevenredig op het inkomen van mensen. Zij benadrukt daarbij dat ook dit samenhangt met politieke keuzes. Het is immers een politieke keuze om zorgkosten te betalen uit belasting op arbeid. Zo blijkt naast de publieke sector ook de zorg omgeven door mythevorming.

Verstandig bezuinigen door weloverwogen politieke keuzes.

De Rijk gaf aan dat de belangrijkste oplossing is: Kies ervoor de zorg anders te financieren, namelijk via de algemene belastingen. Door hiervoor te kiezen zijn immers ook inkomensafhankelijke eigen bijdragen niet langer nodig.

Verder stelde De Rijk voor om onderzoek te verrichten naar de oorzaken van de tijdelijke stijging van de zorgkosten in de periode 2002-2012. En om in te grijpen op de oorzaken van die stijging. Ten slotte stelt De Rijk dat het hebben van “grip” op de eigen gezondheid voor mensen van groot belang is. Daarmee besluit ze het college met haar laatste oplossing:

Richt de huidige bureaucratie zo sober mogelijk in:

…zodat de burger maximaal grip houdt op zijn eigen gezondheid


Artikelen in de Groene Amsterdammer, Mirjam de Rijk:

De kosten in de zorg

Schrappen in 9 stappen

De zeven plagen in de zorg

Website Mirjam de Rijk: http://www.mirjamderijk.nl/.

Dit bericht komt uit onze nieuwsbrief.