Nieuwe manier van begeleiden van gezinnen in armoede zet in op ontwikkelen van vaardigheden

Op 24 november 2016 vond de kennisbijeenkomst 'De Integratie van de Participatiewet' plaats bij Inholland te Haarlem. Ruim 40 ambtenaren en professionals werkzaam binnen het sociaal domein in Noord-Holland nemen plaats in de schoolbanken van het klaslokaal. Het onderwerp van de bijeenkomst: de integratie van de participatiewet.

Na een inleiding door Ard Sprinkhuizen, associate lector Maatschappelijk Werk Inholland, over de Participatiewet, de Wet Maatschappelijke Ondersteuning en de Jeugdwet presenteerde Julia den Hartogh, onderzoeker bij het Lectoraat Schulden en Incasso aan de Hogeschool Utrecht een innovatieve aanpak rond mensen die langdurig in armoede (en met schulden) leven. Carla Kolner, programmamanager van het Kennisplatform Sociaal Domein Noord-Holland gaf vervolgens een korte toelichting op de werkwijze binnen het platform. Na dit plenaire deel bogen de deelnemers zich in drie deelsessies over de vraag: hoe speelt het thema armoede en schulden in jouw (beleids)praktijk?

Verschillende paradigma’s

Ard Sprinkhuizen schetst in zijn verhaal de oorsprong van de Participatiewet, de Wet Maatschappelijke Ondersteuning en de Jeugdwet. Er liggen verschillende paradigma’s ofwel denk- en handelingskaders ten grondslag aan deze wetten: het Eigen Kracht en het modern paternalisme. Dit maakt het vormgeven van een integrale aanpak een uitdaging is. In het Eigen Kracht paradigma staat positieve gezondheid centraal. De burger komt voor zichzelf op en heeft slechts lichte steun van de professional nodig: denk bijvoorbeeld aan interventies vanuit de Wmo. Het modern paternalisme gaat over de omslag van verzorgen en verzekeren naar verheffen en verbinden. Sprinkhuizen stelt dat de vraag is in welke richting de transformatie gaat: Gaan we terug naar een nachtwakersstaat met een overheid die zich zo weinig mogelijk bemoeit met de burgers, of houden we de verzorgingsstaat maar dan in een nieuwe vorm?

 

Mobility Mentoring

Julia den Hartogh presenteert een manier van begeleiden – mentoring- van (eenouder)gezinnen in armoede. Ze vertelt over Mobility Mentoring: een Amerikaanse aanpak die is gebaseerd op wetenschappelijke inzichten uit de psychologie, neurobiologie en economie waaruit blijkt dat contextfactoren diep inwerken op de ontwikkeling van het brein. Functies als plannen, organiseren blijven achter bij mensen die leven met schaarste. De aanpak gaat daarom uit van wensen en dromen van mensen en ondersteunt mensen bij de vertaling daarvan naar praktische en realiseerbare doelen. In kleine stapjes wordt toegewerkt naar dat doel en iedere stap wordt beloond. Ook wordt gewerkt aan het ontwikkelen van vaardigheden en stressbeheersing. Het oefenen van het brein maakt dat de breincapaciteit zelfs kan toenemen. De aanwezigen zijn enthousiast over het perspectief dat Den Hartogh schetst met deze aanpak. Het is nu vooral zoeken naar een Hollandse toepassing van deze aanpak. Carla Kolner geeft aan dat het Kennisplatform Sociaal Domein NH hier een rol in kan spelen.

 

Aan de slag

In drie kennisnetwerken is doorgepraat over het thema. Een impressie:

  • De deelsessie van het kennisnetwerk ‘Kanteling organisatie, bestuur en beleid' was gericht op de knelpunten voor integratie van de participatiewet op beleidsniveau. Hoe maak je die vertaalslag? Een van de conclusies was dat een gezamenlijke visie en draagvlak van alle partijen onmisbaar zijn. Meer informatie over dit kennisnetwerk, vind je hier.

  • In de deelsessie van het kennisnetwerk ‘Wijk, teams en toegang' is gesproken over de benodigde cultuuromslag voor een integrale uitvoering. Dit is geen sinecure. Wat rechtmatig is volgens de wet, pakt soms bepaald niet doelmatig uit. Meer informatie over dit kennisnetwerk, vind je hier.

  • In het kennisnetwerk ‘Armoede en inclusie' lag de focus op methodieken en best practices om armoede en schulden te voorkomen. In het verspreiden en (door)ontwikkelen van kennis hierover is zeker een rol weggelegd voor het Kennisplatform. Meer informatie over dit kennisnetwerk, vind je hier.

De ambitie is om het thema binnen de drie kennisnetwerken te verdiepen met de opbrengsten van deze bijeenkomst en om zo de in Noord-Holland aanwezige kennis verder te versterken. Goede ideeën of initiatieven hiervoor zijn welkom!